Συνέντευξη με την ιδρύτρια και πρόεδρο του Συνδέσμου Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά, κ. Αθηνά Κρητικού

  • Μιλήστε μας για το πώς ξεκίνησε το όραμα του ΣΚΕΠ και πώς τελικά έγινε πραγματικότητα.

Κατά τύχη και κατά λάθος ξεκίνησε ο ΣΚΕΠ. Θα έλεγα ψέματα αν σας έλεγα ότι ήμουν ένα άτομο ευαισθητοποιημένο, ένα άτομο ενημερωμένο, ένα άτομο με καλές προθέσεις και διαθέσεις, είναι λάθος και είναι ψέμα. Έχω σπουδάσει νομικά, ήμουν χρόνια στον χώρο της επικοινωνίας και κατά λάθος έτυχε να προσεγγίσω κάποια σωματεία, κάποιες ομάδες που φροντίζουν άτομα με αναπηρία. Και ξαφνικά ανακάλυψα έναν κόσμο, ο οποίος ήταν αόρατος κι άγνωστος σε εμένα, γιατί μιλάμε για ένα περίπου 15% τα άτομα με αναπηρία. 15% του πληθυσμού, φτάνουμε το εκατομμύριο. Είναι πάρα πολύ μεγάλο ποσοστό αυτό. Εσείς συναντάτε τόσα άτομα με αναπηρία, είτε είναι κινητική, είτε είναι νοητική, αισθητηριακή, στον δρόμο, στη διασκέδασή σας, στην καθημερινότητά σας; Εκεί ομολογώ ότι ήρθε ένα σοκ. Από πού βγήκαν όλα αυτά τα άτομα, τα οποία δεν έβλεπα ποτέ; Άρχισα, λοιπόν, να προσεγγίζω αυτόν τον αόρατο κόσμο και όταν προσεγγίζεις ένα πρόβλημα, είτε συμπτωματικά είτε όχι (γιατί εγώ δεν είχα άμεσα ή έμμεσα το πρόβλημα στην οικογένειά μου), όταν προσεγγίζεις μια άλλη πραγματικότητα, μια άλλη καθημερινότητα στην ουσία έχεις δύο λύσεις στη ζωή, ή να κάνεις ότι δεν βλέπεις το πρόβλημα και να γυρίσεις την πλάτη και να το αγνοήσεις, ή να πεις ότι θέλω να κάνω κάτι για αυτό∙ με αυτά που ξέρω, με την προσωπικότητα τη δική μου, γιατί κανένας δεν αλλάζει, κι ο καθένας πρέπει να το κάνει βάσει της δικής του πίστης και των δικών του δεδομένων και της ζωής του γενικότερα, των εμπειριών του. Εκεί, λοιπόν, άρχισα να σκέφτομαι ότι όλη μου η ζωή κινείτο γύρω από την επικοινωνία, άρα τι θα μπορούσα να κάνω γύρω από την επικοινωνία; Σκέφτηκα ότι ένα ουσιαστικό θέμα που προκύπτει είναι ότι πρέπει οι μεν και οι δε να γνωριστούν, να έρθουν σε επαφή, διότι ακριβώς πρέπει να σπάσουμε τον πάγο, τον φόβο, την αδιαφορία και αυτό για να γίνει πρέπει να γνωρίσεις ποιους έχεις απέναντί σου ή δίπλα σου. Και λέω απέναντι –δεν το λέω ρατσιστικά– το λέω γιατί δεν τους βλέπεις, δεν είναι δίπλα σου, άρα είναι απέναντι, άρα είναι κάπου κι είναι κάπου κλεισμένοι, είναι κάπου απομονωμένοι. Έτσι ξεκίνησε, με τελείως, θα έλεγα, απρόσμενο τρόπο κι απλά υπήρξε μια απόφαση στη ζωή μου, επειδή εκεί ήμουν περίπου 47 με 50 ετών ήδη, άρα δεν είχα να αποδείξω τίποτα επαγγελματικά, είχα τη ζωή που ήθελα να κάνω κι είπα ότι θα ασχοληθώ με αυτό. Κι όταν λες ότι θα ασχοληθείς με κάτι και κυρίως όταν έχεις να κάνει με ένα «κοινωνικό έργο», πρέπει κυριολεκτικά να αφοσιωθείς. Δηλαδή, αν θέλεις να το κάνεις σαν μια παρένθεση στη ζωή σου μεταξύ τυριού κι αχλαδιού, καλύτερα να μην το κάνεις καθόλου. Πρέπει να μπεις στο θέμα που έχεις επιλέξει, να δώσεις ό,τι καλύτερο έχεις εσύ ως άτομο και κυρίως να το κάνεις με συνέπεια.

Ως προς το πώς έγινε πραγματικότητα, υπάρχει μια μαγική συνταγή στη ζωή, δεν χρειάζεται να είσαι ούτε πολύ έξυπνος ούτε πολύ ταλαντούχος. Θέλει να έχεις πολύ πείσμα στη ζωή, επιμονή, υπομονή και πάλι πείσμα. Αν διαβάσεις συνεντεύξεις πρωταθλητών, θα σου πουν ότι αυτός δεν ήταν ενδεχομένως ο καλύτερος αθλητής, μπορεί να είχε ένα ταλέντο, αλλά είναι αυτός που πείσμωσε παραπάνω απ’ όλους. Το πείσμα στη ζωή σας, η υπομονή και η επιμονή είναι αυτά που θα σας κάνουν τη διαφορά στο να πετύχετε.

Φυσικά είχα πάρα πολλά προβλήματα στην αρχή, διότι αυτό που αποφάσισα να κάνω, αυτή η πλατφόρμα επικοινωνίας δεν υπήρχε πουθενά κι ακόμα παραμένουμε το μόνο σωματείο που κάνει αυτή τη δουλειά, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό (γιατί συνήθως αυτό που γίνεται στον χώρο της αναπηρίας είναι τα σωματεία ή οι φορείς που υπάρχουν να φροντίζουν ειδικές ομάδες, δηλαδή με κινητική αναπηρία, νέους με αισθητηριακή αναπηρία, φροντίζουν δηλαδή ομάδες). Αυτό που δεν υπήρχε κι ακόμα είμαστε οι μόνοι που το κάνουμε, είναι το link. Ότι εγώ δεν φροντίζω τους μεν και τους δε, όμως τους φέρνω σε επαφή, το τι θα γίνει  μεταξύ τους μετά είναι προσωπική τους υπόθεση.

Έχουμε εκπαιδευτικά προγράμματα εξοικείωσης με την αναπηρία, τα μισά μας στελέχη έχουν αναπηρία. Το 70-80 % των δραστηριοτήτων μας είναι να πηγαίνουν σε σχολεία τα στελέχη μας με αναπηρία, όπου κατά τη διάρκεια μιας διδακτικής ώρας δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές μέσω ενός ανοικτού διαλόγου να λύνουν απορίες και να κάνουν ερωτήσεις. Αυτοί εξηγούν ποιοι είναι, ποια είναι η καθημερινότητά τους, ποιες είναι οι προκλήσεις, ποιες είναι οι λύσεις, γιατί η αναπηρία δεν πάει να πει ότι είμαι άχρηστος, πάει να πει ότι ενδεχομένως εμείς όλοι οι άλλοι δεν τους δίνουμε την πρόσβαση στα ισότιμα δικαιώματα που πρέπει να έχουν, π.χ. μη προσβάσιμοι χώροι (ράμπες, αναπηρικές τουαλέτες). Αλλά για να φτάσεις στο επίπεδο να σκεφτείς ότι χρειάζεται ράμπα, πρέπει να γνωρίζεις ποιο είναι το πρόβλημα. Πρέπει δηλαδή να έχεις εντοπίσει το πρόβλημα, ώστε να μπορέσεις να βρεις τις λύσεις. Αυτό είναι το σχεδόν 80% των δράσεών μας και το κάνουμε με έγκριση του Υπουργείου Παιδείας.

Κι ένα άλλο πρόγραμμα που έχουμε είναι τα «Αποτυπώματα», που είναι εργαστήρια στο μουσείο Βορρέ, πάλι με έγκριση του Υπουργείου Παιδείας. Εκεί έρχονται σχολεία γενικής εκπαίδευσης και νέοι με αναπηρία από κοινωνικούς φορείς ή ειδικά σχολεία, 9.30-12.30 και μέσα από καλλιτεχνικά εργαστήρια, αθλητικά, εργαστήρια, ομιλίες με νέους με αναπηρία τα παιδιά πάλι μαθαίνουν, εξοικειώνονται, αναγνωρίζουν, λύνουν απορίες. Κανείς δε σας υποχρεώνει να είστε φίλοι. Η επιλογή της φιλίας είναι δική σας υπόθεση. Αλλά κανείς δεν έχει το δικαίωμα να στερεί σε κάποιον άλλον τα ανθρώπινα δικαιώματά του. Μάλιστα  η φιλοσοφία της αναπηρίας είναι πλέον ότι η αναπηρία είναι ένα χαρακτηριστικό. Όπως λες ότι είμαι ψηλός, ξανθός, παχουλός, μελαχρινός, έχω αναπηρία. Το πρόβλημα της αναπηρίας είναι κοινωνικό. Δηλαδή, εμείς που δεν έχουμε αναπηρία δημιουργούμε αυτά τα προβλήματα της καθημερινότητας στα άτομα που έχουν αναπηρία. Αν, λοιπόν, υπήρχε η κατάλληλη εκπαίδευση, ενημέρωση, από μικρή ηλικία, αυτά τα προβλήματα δεν θα υπήρχαν. Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη προσβασιμότητας αλλά τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις. Είναι σαν να σας λέω γράψτε έκθεση χωρίς να ξέρετε αλφάβητο. Ξεκινάς από κάπου για να καταλήξεις. Άρα, εμείς σας μαθαίνουμε την αλφάβητο των ανθρώπινων σχέσεων. Και το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που έχουμε στα σχολεία, που το ονομάζουμε «Μαθαίνω να βλέπω τον άνθρωπο», έχει σκοπό να προετοιμαστείτε στην αποδοχή της διαφορετικότητας κι εμείς θέλουμε να αναδείξουμε τη μοναδικότητα του καθενός. Γιατί η λέξη «διαφορετικότητα» κι αυτή είναι υποκριτική. Όλοι διαφορετικοί είμαστε, άρα αυτό που πρέπει να μάθουμε είναι να σεβόμαστε ο καθένας τη μοναδικότητα του άλλου ανθρώπου. Ο πολιτισμός μιας χώρας κρίνεται πρώτα απ’ όλα από τον σεβασμό. Σπάζοντας τα στερεότυπα των νέων πολλές φορές καταλήγουμε σε πολύ ωραίες αλλαγές στάσης και νοοτροπίας στους μεγάλους, δηλαδή έχουμε παιδιά που εκπαιδεύουν τους γονείς τους π.χ. να μην παρκάρουν σε αναπηρική ράμπα.

  • Μιλήστε μας περισσότερο για αυτή τη δράση και το έργο του ΣΚΕΠ.

Έχουμε εκπαιδευτικά προγράμματα ενημέρωσης κι εξοικείωσης με την αναπηρία. Ενημερώνουμε περίπου 20.000 μαθητές τον χρόνο. Ο στόχος μας είστε εσείς οι μαθητές, γιατί είστε οι πολίτες του αύριο. Λέμε πολλές φορές –θα το πω άκομψα, είναι μια λέξη την οποία φυσικά εμείς δε χρησιμοποιούμε αλλά την ακούς γύρω σου-ότι τα παιδιά είναι «κακά». Όχι! Νομίζω ότι όταν κάποιος δε γνωρίζει, πολλές φορές από άμυνα έχει μια συμπεριφορά που μπορεί να μην είναι κομψή. Τα παιδιά καταλαβαίνουν απόλυτα και πολύ γρήγορα, όταν κάποιος απλά έχει την ευγένεια και τον χρόνο να τους εξηγήσει τι αντιμετωπίζουν. Γιατί πολλές φορές αυτή η κακή αντίδραση ως προς την αναπηρία είναι αγωνία, είναι αμηχανία, είναι φόβος του ότι μπορεί να πω κάτι που θα προσβάλει ή κάτι που θα στενοχωρήσει το άτομο με αναπηρία, άρα γυρνάω την πλάτη και προτιμώ να μην πω τίποτα.

Δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα σε μια κοινωνία από την αδιαφορία! Είναι καλύτερο να πεις σε ένα άτομο με αναπηρία κάτι που ενδεχομένως θα το στενοχωρήσει –και δε θα φταίτε πάντα, αν κανείς δε σας έχει πει ποιες είναι οι προτεραιότητες, ποια είναι τα θέλω, ποια είναι τα προβλήματα, ποιες είναι οι λύσεις.

Υπάρχει επικοινωνία. Μεταξύ σας με τους φίλους σας δε θα πείτε κάποια στιγμή κάτι που θα στενοχωρήσει ο ένας τον άλλον; Φυσικά και θα το κάνετε! Μέσα στη ζωή και τις ανθρώπινες σχέσεις είναι και η στενοχώρια. Πρέπει κανείς να ξεκολλήσει και να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα. […] Δε σας ζητάει κανείς να κάνετε τις σωστές ερωτήσεις, να μην αισθάνεστε αμηχανία. Αυτό που σας ζητάμε είναι: Ρωτήστε για να μάθετε! Το ζητούμενο είναι αν μάθετε, να μη συνεχίσετε να το κάνετε. Το να αποφασίσω ότι δε θέλω να είμαι φίλος-η π.χ. με τον Παναγιώτη, αυτό είναι δικό σας θέμα. Δεν μπορείτε να θέλετε να είστε φίλοι με όλον τον κόσμο! Αλλά όταν θα δείτε τον Παναγιώτη, να ξέρετε πώς θα του συμπεριφερθείτε. Να μην έχετε ενοχές για τα συναισθήματά σας. Μαθαίνουμε. Προσπαθώ να είμαι καλύτερος άνθρωπος για εμένα. Το οφείλω πρώτα σε εμένα, γιατί αν ξέρω να σέβομαι τον εαυτό μου και να είμαι συνεπής στις δικές μου υποχρεώσεις, θα είμαι συνεπής και με τους άλλους. Άρα είναι μια γενικότερη στάση ζωής.

  • Πώς αντιμετωπίζουν οι Έλληνες τα άτομα με αναπηρία σε σύγκριση με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους;

Απαράδεκτα! Σε ανθρώπινο επίπεδο. Δεν έχουμε την έννοια του σεβασμού μέσα μας. Βέβαια, απαράδεκτα, γιατί δεν ξέρουμε. Δηλαδή είναι σαν να σου πω πήγαινε γράψε εξετάσεις και μη διαβάσεις όλον το χρόνο! Θα γράψεις χάλια! […] Πρέπει επιτέλους να καταλάβουμε πως κάποια πράγματα δε γίνονται, αν δε βάλει ο καθένας το χεράκι μας! […] Νομίζω ότι αν ο καθένας  από εσάς κάνει κάτι, τουλάχιστον να πει ότι θέλω να το δω διαφορετικά το όλο θέμα, θέλω να προσπαθήσω να το δω, ήδη είναι ένα ξεκίνημα και είναι πάρα πολύ σωστό νομίζω.

  • Ποια είναι η κατάσταση, επαγγελματική και εκπαιδευτική, που επικρατεί για τους ανθρώπους με αναπηρία;

Κατ’ αρχάς, ήδη πρακτικά, οι μισές εταιρείες δεν είναι προσβάσιμες. Διότι πρόσβαση δεν πάει να πει μόνο τα σκαλοπάτια. Υπάρχουν ορισμένες συγκεκριμένες προδιαγραφές, π.χ. στην τουαλέτα πόρτα πάνω από 65 εκ. και άνοιγμα της πόρτας προς τα έξω. Εκπαιδευτικά, ενώ υπάρχει νομοθεσία–γιατί ένας άνθρωπος που έχει π.χ. κινητική αναπηρία δεν έχει πρόβλημα νοητικό, άρα θα μπορούσε με κάποιους τρόπους να συμμετάσχει στη γενική εκπαίδευση– τα άτομα με αναπηρία δεν έχουν την ίδια πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην κοινωνία, στον επαγγελματικό χώρο, για λόγους προσβασιμότητας και στάσης της κοινωνίας. Γιατί η προσβασιμότητα εξαρτάται από τη στάση της κοινωνίας. […]

  • Ποια είναι τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία στη χώρα μας;

Κατ’ αρχάς, η στάση της κοινωνίας απέναντί τους. Είναι «δεν βλέπω», «δεν ξέρω», «δεν ακούω». Αδιαφορία. Εάν πάρουμε το καλό κομμάτι, η αμηχανία, ο φόβος, όχι «δε θέλω να ξέρω» αλλά «επειδή δε γνωρίζω πώς πρέπει να συμπεριφερθώ, γυρνάω την πλάτη». Αλλά και πάλι αυτά τα άτομα που δεν έχουν κακές προθέσεις δεν κάνουν κάτι για να αλλάξουν ορισμένα πράγματα. Άρα κι εκεί είναι θέμα εκπαίδευσης. Είναι κυριολεκτικά προσβασιμότητα, στάση της κοινωνίας.

20181030_134804

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website at WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: